هرآنچه باید در مورد حضانت طفل بدانید. قسمت اول

0

هرآنچه باید در مورد حضانت طفل بدانید. قسمت اول

موضوع حضانت طفل در صورت جدایی والدین  در قانون ایران ، دارای وضعیتی است که باعث ایجاد سوء تفاهم‌هایی بین شهروندان شده است. برخی نیز گمان می‌کنند این قوانین کاملا به نفع پدر تنظیم شده است. این سوء برداشت تا جایی پیش رفته است که سوژه برخی فیلم‌های سینمایی شده که در تقویت برخی برداشت‌های نادرست از قوانین مربوط به این نهاد موثر بوده است.

اما حقیقت این است که قوانین مربوط به حضانت طفل در صورتی که درست تفسیر شوند ، آنقدر ها هم یک طرفه نیست و در واقع آنچه بیشتر مورد توجه قانونگذار قرار گرفته است صلاحدید طفل است. به همین دلیل در این مطلب به تشریح مفهوم و قوانین مربوط به این موضوع می‌پردازیم.

تعریف حضانت

حضانت در لغت نامه دهخدا به معنای پرورش دادن طفل، دایگی و محافظت در تربیت و حفاظت طفل تعریف شده است. معنی آن در فقه نیز آنچنان متفاوت نیست وچنین تعریف شده است : «حضانت  عبارت است از ولایت و سلطنت بر تریبت طفل و متعلقات آن از قبیل نگهداری کودک، گذاشتن آن در بستر، پاکیزه نگه داشتن، شستن جامه‌های او و مانند آن».

بنابراین به زبان عامیانه می‌توان گفت حضانت به معنای نگهداری از طفل می‌باشد و کسی که عهده دار حضانت طفل است  می‌تواند به تمام امور مربوط به نگهداری طفل بپردازد غیر از اموری که صرفا به عهده ولی قهری است. برای روشن کردن زوایای حقوقی حضانت  لازم است مفهوم ولی قهری را روشن نمایم. منظور از ولی قهری، پدر و جد پدری است که در فقه و قانون ما، جایگاه خاصی دارند. برای مثال، ازدواج دختر، منوط به اجازه ولی قهری است و یا پرداخت نفقه به عهده ولی قهری است. بنابراین حتی اگر  حضانت به عهده مادر باشد، پدر و جد پدری مسوولیت پرداخت نفقه را به عهده دارد. بنابراین باید بین نگهداری از طفل یا همان حضانت، و ولایت تفاوت قایل شد.

در صورت جدایی پدر و مادر، حضانت به عهده کیست؟

به موجب ماده ۱۱۶۸ قانون مدنی، نگاهداری اطفال هم حق و هم تکلیف پدر و مادر است، ماده ۱۱۶۹ ( اصلاحی سال ۱۳۸۱) مقرر می‌دارد برای حضانت و نگهداری طفلی که ابوین او جدا از یکدیگر  زندگی می‌کنند مادر تا سن هفت سالگی اولویت دارد و پس از آن با پدر است.

تبصره همین ماده ( اصلاحی ۱۳۸۱) نیز اعلام می‌نماید بعد از هفت سالگی در صورت حدوث اختلاف، حضانت طفل با رعایت مصلحت کودک به تشخیص دادگاه می‌باشد.

با دقت در این مواد، روشن می شود در صورتی که پدر و مادر طفل جدا از یکدیگر زندگی کنند، ( البته  لازم نیست حتما طلاق گرفته باشند، فقط کافی است محل زندگی آنها مشترک نباشد) در چنین  حالتی بدون توجه به جنس کودک، مادر نسبت به  حضانت طفل تا ۷ سالگی  اولویت دارد. بعد از ۷ سالگی نیز چنانچه اختلاف ایجاد شود، دادگاه برای حل اختلاف، به مصلحت طفل توجه می‌کند.

بنابراین به سادگی می‌توانم بگویم، دیگر نمی توان با قاطعیت گفت قانونگذار، حضانت طفل را به پدر یا مادر واگذار کرده است بلکه این مصلحت طفل است که تعیین‌کننده می‌باشد.

افراد بالغ، موضوع حضانت قرار نمی‌گیرند

نکته  بسیار مهم این است که حضانت تنها در مورد اطفال جاری است و از آنجایی که در قانون ما، به افراد غیر بالغ طفل گفته می شود، باید گفت به محض اینکه اطفال به سن بلوغ شرعی رسیدند، از حضانت خارج هستند و خودشان در مورد اینکه با چه کسی زندگی کنند تصمیم‌گیری می‌کنند. البته منظور بلوغ واقعی نیست. بلکه چنانچه دختران به سن ۹ سال قمری، و پسران به سن ۱۵ سال قمری برسند، صرف نظر از اینکه به صورت فیزیکی بالغ شده‌اند یا خیر، از نظر قانونی بالغ محسوب می‌شوند.

Leave A Reply